Rys historyczny

Pałac Morsztynów
przy ul. Floriańskiej 28 / św. Marka 18 w Krakowie
(okolice Rynku Głównego)

rok 1900
Pałac Morsztynów - 1900

rok 1936
Pałac Morsztynów - 1936
zobacz zdjęcia sprzed remontu »

aby uzyskać dostęp, prześlij na adres greg [at] greg [kropka] pl imię i nazwisko, nazwę firmy i dane kontaktowe

Kamienica powstała z połączenia czterech dawnych domów - trzech położonych przy ulicy Floriańskiej i czwartego, zwróconego frontem do ul. świętego Marka.

Obecnie można stwierdzić, iż dzisiejsza kondygnacja piwnic składa się z przyziomów dwóch gotyckich domów wzniesionych na połowach działki lokacyjnej w pierwszej połowie XIV wieku.

Kamienica przy ul. św. Marka w roku 1694 należała do kasztelana wiślickiego Jakuba Rojowskiego. Zarządzał nią Anglikowicz - mieszczanin i jubiler krakowski. Zobowiązany był on do opieki nad stanem budynku i bieżących napraw, robił to jednak na tyle niedbale, że doprowadził kamienicę do ruiny; z położonej na dole kuchni Anglikowicz zrobił gorzelnię, w podwórzu trzymał świnie, a ścieki wylewał na ulicę.

Narożna kamienica pod koniec XVIII wieku należała do Stockiego, burgrabi krakowskiego. Już w XVI wieku mieścił się tam drewniany dom, w którym pracowali kołodzieje. Budynek znajdował się w tym miejscu aż do XVIII wieku, zawsze jego właścicielami byli krakowscy rzemieślnicy - m.in. kołodziej Sebastian (1564), ślusarz Tomasz Wesołowski (1593), jego syn Stanisław Wesołowski. Opiekunowie tego ostatniego w 1603 roku przeprowadzili pomiary placu i oszacowali wartość terenu na 275 złotych polskich; uznali też, że budynek na placu był tak stary, iż nie można go było wyremontować - w tym miejscu należało postawić nowy.

W 1607 roku właścicielem posiadłości został ślusarz Jakub Toruńczyk, następnie przechodziła ona w ręce mydlarza Jana Ząbeckiego (1628), Jakuba Dubienica (1652), kołodzieja Mikołaja Sadowicza (1666), rusznikarza Michała Serhiejowicza i ślusarza Michała Serejowicza (1699). Teren znajdował się w jego posiadaniu do 1722 roku - wtedy pusty plac został sprzedany Wojciechowi i Barbarze Szembekom. W ten sposób drewniany dom, który wcześniej rozbrzmiewał głosem kowadeł ślusarskich, zgrzytem pilników rusznikarskich lub roztaczał zapach topionego łoju do produkcji mydła, trafił w ręce szlacheckie.

Dwie sąsiednie kamienice w 1750 roku stały się jedną kamienicą magnacką. Do narożnego budynku przylegała kamienica, która w połowie XVI wieku należała do piekarza i karczmarza Marcina Gireczyckiego. Później dom przechodził w ręce innych członków tej rodziny - m.in. Anny Gierczyckiej, Andrzeja Gierczyckiego czy Mikołajowej Gierczyckiej. Następnie budynek przeszedł w ręce rodziny Majeranowskich - m.in. kołodzieja Andrzeja Majeranowskiego i karczmarza Jana Majeranowskiego.

Druga z kamienic w połowie XVI wieku należała do piwowara Wojciecha Parzychmiela, następnie do piekarza Macieja Dyrdy (1577). W posiadaniu rodziny Dyrdów kamienica pozostawała do 1632 roku - wtedy właścicielem został urzędnik (pisarz miejski) Jan Mojecki. Następnie budynek przechodził w ręce Jakuba Czajkowica (1656) i wreszcie rodziny Majeranowskich (1674), która posiadała również sąsiednią kamienicę.

Wkrótce - w 1721 roku - budynki zakupiła magnacka rodzina Szembeków; w 1730 roku Szembek rozpoczął remont budynków, wtedy postanowił je połączyć. Kamienice były w tak fatalnym stanie, że budynki trzeba było postawić od nowa - począwszy od fundamentów. Wartość kamienicy wiertelnicy oszacowali na 1200 złotych.

W 1750 roku odnowiona kamienica weszła w posiadanie Natalii ze Słupowa Morsztynowej, wdowy po kasztelanie wiślickim Janie Morsztynie, któremu kamienica przypadła w posagu za żoną Natalią, córką Wojciecha Piotra Szembeka. Dziesięć lat później kamienica, zwana Morsztynowską, należała do Teodora na Raciborsku Morsztyna, starosty skotnickiego. Ten zamierzał zabudować znajdujący się przy domu ogródek, ale plany te nie doszły do skutku - prawdopodobnie zrezygnował z nich, dobudowując tylko dodatkowe piętro do już stojącej kamienicy.

Następnie kamienica przeszła w ręce Joachima Morsztyna ("orderów polskich kawalera"), który w 1807 r. sprzedał ją za 10 000 złotych Stanisławowi Ossolińskiemu i Józefie z Morsztynów - swojej córce i zięciowi. Później (1817) właścicielem został Ignacy Wielogłowski, który podjął się kolejnej modernizacji - w jej zakres wchodziły wybicie dodatkowych drzwi i okien czy prace remontowe. Po śmierci Wielogłowskiego kamienica należała do wdowy - Marianny Wielogłowskiej.

W drugiej połowie XIX wieku - gdy właścicielką była Anastazja hr. Sołtykowa - dach gontowy zastąpiono łupkiem kamiennym. W 1871 - za dra Samelsona - dawny budynek stajenny przerobiono na ubikacje. Później kamienica wróciła w ręce magnackie - księżnej Marii Lubomirskiej z hr. Zamoyskich oraz hr. Cecylii Badeniowej ze Skrzyńskich (1894).

W 1900 roku nieruchomość przeszła na własność Gustawa Gersona Bazesa, kupca krakowskiego, który wkrótce wybudował kamienicę przy ulicy św. Marka. W latach dwudziestych XX wieku kamienica służyła za skład amerykańskich urządzeń biurowych i stolarnię firmy Jerry i Spółka.

« powrót do strony głównej (wszystkie lokale)

Kontakt:

tel. 12 642 16 80
Wydawnictwo Greg sp. z o.o.
ul. Klasztorna 2b, 31-979 Kraków
formularz kontaktowy »

« powrót do strony głównej (wszystkie lokale)